برداشت مطالب بدون ذکر منبع مجاز نمی باشد. 

  1- هدف

 هدف از تدوين اين استاندارد ملي تشريح اصطلاحات و تعاريف معايب چوبهاي اره شده سوزني برگان مي‏باشد .

  2- دامنه كاربرد

 اين استاندارد شامل چوبهاي اره شده سوزني برگان قبل از رنده شدن و نيز چوبهاي اره شده كه اندازه بري و گونيا نشده‏اند مي‏شود .

  3- اصطلاحات و تعاريف

 3-1- گره‏ها

 اثر شاخه روي ساقه درخت را گره مي‏نامند .

 3-1-1- انواع گره برحسب شكل مقطع گره در روي قطعه چوب.

 الف - گره‏هاي گرد :

 گره‏هائي هستند كه نسبت قطر بزرگتر بر قطر كوچك آنها كمتر از دو باشند.

 ب - گروه‏هاي بيضي :

 گره‏هائي هستند كه نسبت قطر بزرگ به قطر كوچك آنها بين 2-4 باشد.

 ب - گره‏هاي سطحي :

 عبارتند از گره‏هائي كه نسبت قطر بزرگ به قطر كوچك آنها بيش از چهار باشد.

 3-1-2- انواع گره‏ها برحسب قرار گرفتن گره در روي يك قطعه چوب:

 الف - گره‏هاي واقع روي سطح جانبي بزرگتر :

 گره‏هائي هستند كه فقط در روي سطح بزرگتر نمايان مي‏شوند.

 ب - گره‏هاي واقع در سطح جانبي كوچك :

 گره‏هائي هستند كه فقط در روي سطح كوچك نمايان مي‏شوند.

 پ - گره‏هاي واقع در روي يال :

 گره‏هائي هستند كه در محل تلاقي در سطح جانبي پديد مي‏آيند.

 ت - گره‏هاي ميخي :

 گره‏هائي هستند كه از دو يال موازي عبور مي‏نمايند .

 3-1-3- انواع گره‏ها برحسب طرز قرار گرفتن نسبي گره‏هايي به يكديگر:

 الف - گره‏هاي مجزا :

 عبارتند از كره‏هائي كه به طور پراكنده در روي چوب قرار گرفته‏اند و فاصله آنها از همديگر بيش از پهناي تخته مي‏باشد و در صورتيكه پهناي تخته بيش از 15 سانتيمتر باشد فاصله گره‏ها از همديگر از اين مقدار نيز تجاوز كند .

 ب - گره‏هاي گروهي ( جمعي ) :

 عبارتند از گره‏هاي گرد يا بيضي كه به صورت دوتائي و يا بيشتر روي سطح جانبي كوچك طوري قرار گرفته‏اند كه طول آنها برابر عرض چوب باشد و اگر عرض چوب از 15 سانتيمتر تجاوز كند حداكثر طول آنها 15 سانتيمتر مي‏باشد .

 پ - گره‏هاي دو شاخه‏اي ( سبيلي شكل ) :

 هرگاه دو گره طوري بهم بچسبند كه به شكل سبيل ديده شود.

 3-1-4- برحسب مقدار پيوستگي گره‏ها به بافت چوبي مي‏توان به گره‏هاي زير تقسيم نمود:

الف - گره‏هاي پيوسته :

 عبارتند از گره‏هائي كه حداقل  4/3 محيط آخرين طبقه آن به چوب اطرافش چسبيده باشند.

 عبارتند از گروه‏هائيكه بين 4/1   تا 4/3 محيط آخرين طبقه آن به چوب اطرافش چسبيده باشد .

 پ - گره‏هاي ناپيوسته :

 عبارتند از گره‏هائيكه آخرين طبقه آن به چوب اطرافش نچسبيده باشد و يا مقدار چسبيدگي آن كمتر از 4/1 محيطش باشد .

3-1-5 حالت گره‏ها: مي‏توان به گروه زير تقسيم نمود:

 الف - گره‏هاي سالم :

 عبارتند از گره‏هائی كه در آنها هيچگونه نشانه پوسيدگي ديده نمي‏شود اين گره‏ها نيز به دو دسته زير تقسيم مي‏شوند :

 الف - 1 - گره‏هاي روشن :

 عبارتند از گره‏هائي كه رنگ آنها با رنگ چوب اطرافش يكسان است.

 الف - 2 - گره‏هاي تيره :

 عبارتند از گره‏هائي كه حالت براق دارند و رنگشان خيلي تيره‏تر از چوب اطرافش مي‏باشد .

 ب - گره‏هاي معيوب :

 عبارتند از گره‏هائيكه مبتلا به پوسيدگي شده‏اند ولي اين پوسيدگي از 3/1 سطح گره تجاوز نمي‏كنند.

پ - گره‏هاي فاسد ( پوسيده ) :

عبارتند از گره‏هائي كه مبتلا به پوسيدگي ( امراض قارچي ) شده‏اند و پوسيدگي آنها بيش از1/3  سطح گره است.

 3-2- گسيختگي‏ها:

 عبارتست از جداشدگي الياف چوب در جهت طولي .

 3-2-1- انواع گسيختگي به قرار زير است:

 الف - دل گسيختگي :

 عبارتند از شكافهائيكه در جهت شعاعي و از قسمت مغز چوب و يا درون چوب منشأ مي‏گيرند و در طول قابل توجهي از چوب ادامه مي‏يابند.

 ب - گرد گسيختگي :

 عبارتند از شكافهائي كه در بين دواير ساليانه ( هم جهت با آنها ) در قسمت مغز و يا درون چوب بوجود مي‏آيند و در طول قابل توجهي از چوب پيشروي مي‏كنند.

 پ - گسيختگي‏هاي حاصل از همكشيدگي و واكشيدگي ( تركها ) :

 عبارتند از شكافهائي كه در فاصله بين افكندن درخت و تبديل آن در چوب بري و يا پس از تبديل بر اثر كاهش رطوبت در جهت شعاعي بوجود مي‏آيند.

3-2-2- گسيختگي‏ها را بر حسب وضعيت جهت چوب به انواع زير تقسيم مي‏كنند:

 الف - گسيختگي‏هاي جبهه‏اي ( نمائي ) :

 عبارتند از شكافهائي كه در روي سطح بزرگ چوب ديده مي‏شوند و ممكن است تا مقطع چوب ادامه يابند.

ب - گسيختگي هاي جانبي :

عبارتند از شكافهايي كه در سطح جانبي (پهلو )  چوب ديده مي شوند و ممكن است تا مقطع چوب ادامه يابند .

پ - گسيختگي‏هاي مقطعي :

 عبارتند از شكافهائي كه منحصرا در مقطع چوب ديده مي‏شوند.

3-2-3- عمق گسيختگي‏ها: برحسب اينكه تا چه عمقي در چوب ادامه يافته باشند به انواع زير تقسيم مي‏گردند .

 الف - گسيختگي‏هاي سطحي :

 عبارتند از شكافهائي كه عمق آن از 5 ميليمتر براي قطعاتي كه 50 ميليمتر ضخامت دارند تجاوز نمي‏كند و براي قطعات ضخيم‏تر از 50 ميليمتر عمق شكاف بايد حداكثر تا 10/1 ضخامت قطعه چوب باشد .

 ب - گسيختگي‏هاي عميق :

 عبارتند از شكافهائي كه عمق آنها از 5 ميليمتر و يا از 10/1 ضخامت چوب تجاوز كند ولي به هر حال نبايد از سطح ديگر چوب ظاهر گردد .

 پ - گسيختگي‏هاي عرضي :

 عبارتند از شكافهائي كه در روي دو سطح و يا دو مقطع چوب مي‏باشند . اين نوع شكافها موقعي مشاهده مي‏شوند كه در روي دو منطقه از چوب و فقط در روي يك سطح آن گرد گسيختگي ديده شوند .

3-3 - نامنظم بودن ساختمان چوب:

 3-3-1- اريب تاري: عبارت است از انحراف جهت الياف نسبت به محور طولي قطعه چوب.

 3-3-2- چوب فشاري: عبارتست از تغيير ناحيه‏اي ساختمان چوب كه همراه با ضخيم شدن ظاهري در قسمت چوب پايان طبقات ساليانه است.

 3-3-3- كيسه‏هاي صمغي:

 عبارتست از حفره‏هائي كه پر از صمغ و در داخل دواير ساليانه ديده مي‏شوند اين كيسه‏ها به دو نوع زير تقسيم مي‏گردند :

 الف - كيسه‏هاي صمغي سطحي :

 عبارتست از كيسه‏هاي صمغي كه فقط در يك سطح چوب ديده مي‏شوند .

 ب - كيسه‏هاي صمغي سرتاسري :

 عبارتست از كيسه‏هاي صمغي كه در دو سطح چوب ديده مي‏شوند .

 3-3-4- درون پوستي:

 عبارتست از قسمتي و يا همه پوست كه در درون بافت چوبي قرار گرفته باشد و به دو نوع زير تقسيم مي‏شوند :

 الف - درون پوستي سطحي :

 عبارت است از درون پوستي كه در يك سطح چوب ديده شود .

 ب - درون پوستي عبور كننده :

 عبارت است از درون پوستي كه همزمان در دو سطح چوب ديده شود .

3-4- پوسيدگيهاي قارچي:

 3-4-1- لكه‏ها و رگه‏هاي مغزي مربوط به فعاليت قارچها:

 عبارت است از قسمتي از مغز كه با رنگ غير عادي مشخص شده . اين نوع پوسيدگي تغييري در سختي چوب بوجود نمي‏آورد و در هنگام رويش درخت براثر فعاليت قارچهاي چوب خوار در مرحله اول فعاليت آنها به وجود مي‏آيد.

 3-4-2- پوسيدگي مغزي:

 قسمتي از مغز كه توسط رنگ غيرعادي مشخص شده است . اين نوع پوسيدگي سبب كاهش سختي چوب مي‏گردد و در هنگام رويش درخت بر اثر فعاليت قارچهاي چوب خوار در مرحله دوم فعاليت آنها بوجود مي‏آيد.

 3-4-3- كفك‏ها:

 عبارت است ميسيلوم ( رشته‏ها ) و هاگ‏هاي قارچ‏هاي كفك زا كه در سطح چوب ظاهر مي‏گردد.

 3-4-4- تغيير رنگ برون چوب توسط قارچها:

 عبارت است از رنگ غيرعادي برون چوب كه در سختي چوب تاثير نمي‏گذارد . اين نوع تغيير رنگ در چوب‏هاي افكنده تحت تاثير قارچ هائي كه باعث اين پديده مي‏شوند به وجود مي‏آيند . اين نوع پديده در چوب پوسيدگي ايجاد نمي‏كند برحسب تغيير رنگ به دو نوع كلي زير تقسيم مي‏گردد :

 الف - برحسب رنگ ظاهري تغيير رنگ برون چوب به انواع زير تقسيم مي‏گردد :

 - آبي رنگ : عبارت است از خاكستري شدن برون چوب كه ممكن است مايل به آبي يا سبز باشد.

 - لكه‏هاي رنگي برون چوب : كه ممكن است به رنگهاي نارنجي , زرد , قرمز ( مايل به بنفش روشن ) و قهوه‏اي باشد . تغيير رنگ مات برون چوب ممكن است قهوه‏اي مايل به قرمز باشد يكي ديگر از انواع معايب چوب را تشكيل مي‏دهد ( به بند 3-4-5 مراجعه شود .)

 ب - برحسب شدت رنگ , تغيير رنگ برون چوب را به انواع زير تقسيم مي‏كنند :

 - تغيير رنگ روشن : عبارت است از تغيير رنگ‏هاي مات كه زمينه چوب را محو نمي‏كنند .

 - رنگهاي تيره : عبارت است از تغيير رنگهاي شديد كه زمينه چوب را محو مي‏كنند .

 پ - برحسب عميق بودن تغيير رنگها , به انواع زير تقسيم مي‏شوند:

 - تغيير رنگهاي سطحي : عبارتند از تغيير رنگهائي كه عمق آنها از 2 ميليمتر تجاوز ننمايد .

 - تغيير رنگهاي عميق : عبارتند از تغيير رنگهائي كه عمق آنها از 2 ميليمتر تجاوز مي‏كند .

 - تغيير رنگهاي داخل ( غيرقابل رؤيت ) : عبارتند از تغيير رنگهائي كه در داخل چوب به وجود مي‏آيند .

 3-4-5- پوسيدگي برون چوب: عبارت است از تغيير رنگ غيرطبيعي قهوه‏اي مايل به زرد يا قهوه‏اي مايل به قرمز كه ممكن است همراه با كاهش سختي چوب باشد و در چوب‏هاي افكنده تحت تاثير قارچهاي چوب خوار بوجود آيد.

 برحسب حالت پوسيدگي برون چوب به دو نوع زير تقسيم مي‏گردد :

 الف - پوسيدگي سخت :

 عبارت است از پوسيدگي برون چوب كه سختي چوب در قسمت پوسيدگي با سختي چوب اطرافش تفاوتي نكند.

 ب - پوسيدگي نرم :

 عبارتست از پوسيدگي برون چوب كه سختي چوب در قسمت معيوب با سختي چوب اطرافش تفاوت كند و مقدار كمتري را نشان دهد .

 3-5- فساد چوب حاصل از حشرات

 3-5-1- دالانهاي مارپيچي: عبارت است از دالانها و سوراخ‏هاي خروجي حشرات و لاروها در چوب برحسب عمق اين سوراخها به دو نوع زير تقسيم مي‏گردد:

 الف - سوراخ كرم مانند كم عمق :

 عبارت است از سوراخهائي كه عمق آنها از 5 ميليمتر تجاوز نمي‏كند .

 ب - سوراخ كرم مانند عميق :

 عبارت است از سوراخهائي كه عمق آنها از 5 ميليمتر تجاوز مي‏كند و برحسب قطر اين سوراخها به دو نوع زير تقسيم مي‏گردد .

 - سوراخ كرم مانند كوچك : عبارتند از سوراخهائي كه قطر آنها كمتر از 2 ميليمتر است .

 - سوراخ كرم مانند بزرگ : عبارتند از سوراخهائي كه قطر آنها بيش از 3 ميليمتر است .

 3-6- معايب مربوط به چوب بري:

 3-6-1- ناموزوني: عبارت است از قسمتي از سطح خارجي گره بينه كه پس از تبديل هنوز بر روي سطح چوب ديده مي‏شود.

 3-6-2- معايب مربوط به سطح بريده شده: عبارت است از نامنظمي حاصل از برش چوب كه در سطح يك قطعه چوب ديده مي‏شود كه به انواع زير تقسيم مي‏گردد.

 الف - راه راه :

 عبارت است از آثار دندانه‏هاي تيغه اره كه در سطح چوب ديده مي‏شود .

 ب - مواج :

 عبارت است از ناهمواري سطح چوب پس از برش .

 پ - چوبهاي ريشه‏دار :

 عبارت از آثار الياف چوب كه به صورت نيمه بريده شده در سطح چوب نمايان است و به آن حالت ريشه دار بودن مي‏دهند.

 3-7- تغيير شكلها

 3-7-1- ساغري: عبارت است از تغيير شكل قطعه چوب كه مربوط به برش و يا خشك شدن مي‏باشد و بر حسب مشخصات و نوع تغيير شكل ساغري شدن به انواع زير تقسيم مي‏گردد:

 الف - ساغري طولي نمائي :

 عبارتست از تغيير شكل يك قطعه چوب در جهت طولي و در سطح عمود بر رويه نمائي  و بر حسب اينكه تغيير شكل در جهت طول يك بار ايجاد شده باشد يا بيشتر به دو نوع زير تقسيم مي‏گردد :

 - ساغري طولي نمائي ساده : عبارت است از ساغري كه فقط با يك انحنأ مشخصي باشد.

 - ساغري طولي نمائي پيچيده : عبارت است از ساغري كه چند انحنأ داشته باشد .

 ب - ساغري طولي جانبي :

 عبارت است از تغيير شكل يك قطعه چوب كه جهت آن در جهت طولي چوب و در سطح موازي با رويه نمائي مي‏باشد .

پ - ساغري عرضي :

عبارتست از تغيير شكل يك قطعه چوب در جهت عرضي .

 3-7-2- تاب خوردگي: عبارت است از تغيير شكل يك قطعه چوب پيچيدگي در جهت طولي ايجاد مي‏شود .

موضوع مطالب: استاندارد چوب